Dunya ve Türkiye Hakkında Borsa Bilgilerimiz İnternet ortamından temin edilmektedir bu konular tavsiye degil sadece bilgilendirilme amaçlı borsa haber hizmeti verir
imkb endeksleri ve işlem gören hisse senetlerinin ücretleri, diğer dünya borsalarında olduğu gibi başlıca üç etmenden etkilenirler; dünya ekonomisinin durumu ve gidişatı, yerel (türkiye’nin) ekonominin durumu ve gidişatı ve sektör/firmanın durumu ve performansı.
global ekonomi’deki gelişi hoş bir gelişme bütün ülke ekonomilerini az veya çok etkileyeceği gibi, o ülkedeki ilgili veya bütün firmaları da dolaylı veya dolaysız olarak etkiliyecektir.
örnek 1: şirketimizin petkim’den hammadde olarak gelişi hoş bir petrokimya ürününü aldığını (girdimiz) ve bunun az veya çok nihai ürünümüzde (çıktımız) bir ağırlığının olduğunu düşünelim. dünya petrokimya piyasalarında oluşabilecek gelişi hoş bir nedenden dolayı bir dalgalanma, petkimin maliyetini değiştirecektir. bu değişikliği de petkim bizim alış fiyatımıza yansıtacaktır. netice olarak, biz de bunu kendi ürünümüz fiyatına yansıtmak zorunda kalacağız. dalgalanma fiyatlarda bir artış biçiminde olursa, bizim rekabet gücümüzü azaltıcı ve/veya kar marjımızın daralması biçiminde etkisi olabilir. bu da bizim ciromuzu ve net karımızı etkiliyebilir.
örnek 2: global etkinin yansıması bir çok biçimde olabilir. örneğin, şirketimizin almanya’ya deutsche mark (dem) üstünden ihracat yaptığını ve ürünümüzün önemli bir hammaddesini amerika’dan dolar (usd) olarak ithal ettiğini düşünelim. bu halde, bizim kar marjımız büyük ölçüde dolar/mark paritesine bağlı olacaktır. uluslararası döviz borsalarında oluşacak pariteler bizi etkiliyecektir ve faaliyetlerimiz anında şayet bu paritenin gidişatını doğru tahmin edemezsek veya paritenin dalgalanmalarına karşı önlemimizi alamazsak (ör. hegde ederek, bir finans tekniği), şirketimiz bu durumdan negatif olarak etkilenebilecektir.
örnek 3: şirketimizin tekstil alanında faaliyet gösterdiğini düşünelim. ülke olarak tekstil sektöründe kuvvetli ve pekçok avatajımız olduğunu, gümrük birliği (gb)’nden öncede, gb’den sonrası için çok umutlu olduğumuz için yeni yatırımlara (kapasite arttırımı ve modernizasyon) girişmiş olalım. fakat, dünya’da bazı sebeplerden dolayı bir kriz (ör. uzakdoğu veya rusya krizi) çıktığında, uluslararası pazarımız daralırsa, bu bizim tam kapasitede çalışamayacağımızı ve yeterli ihracat yapamazsak, kullanılmış olan kredilerin geri ödemelerinde zorlanabiliriz; belki de bu, bizim iflas etmemize bile neden olabilir.
ulusal ekonomi’deki, yani türkiye ekonomisindeki gelişi hoş bir gelişme, türkiye’deki şirketleri bulundukları sektöre ve gelişmenin yapısına göre az veya çok etkiliyecektir. ekonomideki büyüme hızı, işsiz sayısı, enflasyon, faiz miktarları, vergi oranlarında olabilecek farklılıklar, olağan üstü halin ilan edilmesi, teşvik politikasındaki değişimler vb. akla ilk gelen örneklerdir. ulusal ekonominin etkilerini de örnekleme yoluyla açıklamaya çalışalım.
örnek 1: almanya’ya ağırlıklı olarak ihracat yapan ve girdilerimizin çoğunu iç piyasadan yani trl olarak sağladığımızı düşünelim. şayet hükümetimiz kurları hızlandırıcı (reel olarak trl nin değerini düşürücü) yani dolar, mark gibi yabancı para birimlerinin para birimimiz karşısında hızlı artması gibi bir politikayı benimserse, bundan şirketimizin pozitif olarak etkilenmesi büyük bir ihtimaldir. çünkü girdilerimiz değer kaybeden trl, buna karşılık çıktılarımız değer kazanan dem üstünden olacağından, kar marjımız ve bu nedenle karımız artacaktır.
şirket veya sektör olarak etkiler de, sektörün veya özel olarak o şirketin ürünlerine talebin azalması biçiminde bir eğilimin olması, sektöre karşı devletin desteğinin olması veya eski desteğinin kalkması, sektörel olarak girdilerin pahalanması, dış pazarlarda rekabetin zorlaşması, sektöre aşırı yatırımın (atıl kapasitenin) yapılmış olması vb. akla ilk gelen örnekler olmakla birlikte, özel de şirket yönetimlerinin yanlış yönetimleri de sayılabilir.
örnek 1: şirketimiz gb öncesi ülkenin önde gelen bir otomotiv üreticisi olabilir. yabancı bir otomotiv üreticisinden aldığımız know-how’la birlikte fazla rakibimiz olmadığı ve gümrük duvarlarıyla birlikte dış rekabete karşı korunduğumuz için fazla bir yatırıma ihtiyaç duymadan, pazarın isteği kadar üretim yapıp bunu pazarlıyor olabiliriz. fakat, yeni hükümetimizin gb’ne girmeye karar verdiğini ve anlaşmanın bir maddesi icabı otomotiv sektöründe ithalatçıların aleyhinde olan fazla vergilerin kaldırıldığını düşünürsek, bu bizim satışlarımızı negatif olarak etkiliyecektir ve faaliyetlerimizin neticesi zarar etmemiz ve bir daha karlı duruma geçmemiz zor olabilecektir.
